Gobierno Vasco


Galdera

 

'Despalillar': nola eman euskaraz?


Data: 2019/01/14



Erantzuna

 

Txortena kendu

 

1/ Gure ohiko iturrietara jo, eta ez dugu inon aurkitu despalillar horren euskal ordainik, ez Euskalterm terminologia bankuan, ez eta –jakina– bi hizkuntzako hiztegietan (Elhuyar, Zehazki, Labayru…).

Zer da, baina, ardogintzan erabiltzen den despalillar delako termino hori?

 

Mahats-aleak edo pikorrak txortenetik bereiztea da; hau da, fruitua dena egitura belarkaratik bereiztea (prozesuan, orri eta aihen zatiak ere kentzen dira). Horrela eginda, ardoak belar-zaporeak hartzea saihesten da, eta substantzia astringente edo idorgarriak ez edukitzea. Txortenak potasio asko dauka, eta horrek gutxitu egingo luke ardoen azidotasun maila. Bolumena gutxitzea, zapore hobea hartzea, kolore kontzentrazio handiagoa izatea eta alkohol maila pixka bat handitzea: horiexek dira prozesuaren helburuak.

 

 

2/ Interneten arakatu behar izan dugu ea zer euskal ordain erabili den prozesua izendatzeko, baita aurkitu ere. Hona aldatuko dizkizugu adibide batzuk (ugariak dira):

 

. Arabako Errioxako ardo beltzen kalitatearen ebaluazio sentsoriala egiteko gidaliburua (Zenbaiten artean, EHU eta Eusko Jaurlaritza, 2007):

«Txortena kentzea (aletzea edo Bordeleko sistema ere esaten zaio) da Errioxan erabiltzen den beste prozedura. Horren bidez, txortenak kendu eta gero, zanpatutako mahatsak hartzitu egiten dira, patsekin nahastean.»

 

. Ardoak (Marta Irigoien, Laneki fundazioa, 2010)

«Ardo zuria egiteko, ez da azalaren eta muztioaren arteko beratze-prozesurik egiten. Txortena kendu eta zanpatu ondoren, muztio garbia (azalik gabea) hartzitzen da. Metodo horrekin, ardo zuriak egiten dira. Nahiz eta mahats beltza ere erabil daitekeen –muztioa lehenbailehen atera behar da, mahatsaren kolorea hartu ez dezan–, normalean mahats zuriarekin egiten da ardoa.»

 

. Bizkaiko Txakolina (Mikel Garaizabal Pildain, Bizkaiko Foru Aldundia, 2012)

«Txortena kentzea: Upategiko prozesua txortena kentzeko lanarekin hasten da; hau da, txortena eta mahatsa bereizita.»

 

. Berria (Roberto Sarriugarte, “Ulla Erriberako Castrobrey”, 2017/03/11)

«Txortena kendu ondoren, zortzi orduko kriomazerazioa ematen zaio, eta, prentsatu ondoren, altzairuzko deposituetan egiten du hartzidura alkoholikoa. Hartzidura amaitu ondoren, gutxienez zortzi hilabetez edukitzen dute ardoa deposituetan bere ligekin.»